Meme Kanseri
Meme kanseri tek bir hastalık değil; biyolojik alt tipine göre seyri ve tedavisi belirgin şekilde değişen bir hastalık grubudur. Bu sayfada tanı, evreleme, alt tipler ve güncel tedavi seçeneklerini bulacaksınız.
- 4 ana biyolojik alt tip
- 0 – IV evreleme aralığı
- 40 – 69 ülkemizde mamografi tarama yaş aralığı
Meme kanseri nedir?
Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkar. Çoğunlukla süt kanallarından (duktal) veya süt bezlerinden (lobüler) başlar. Erken evrede genellikle ağrı yapmaz — bu yüzden ağrının olmaması hiçbir zaman "sorun yok" anlamına gelmez.
Tedavi kararı yalnızca kitlenin büyüklüğüne değil, tümörün biyolojik özelliklerine de bakılarak verilir. Aynı evredeki iki hastanın tedavisi, tümörün hormon reseptörü ve HER2 durumuna göre tamamen farklı olabilir.
Evreleme
Evre, hastalığın memede ne kadar yayıldığını ve vücudun başka bölgelerine ulaşıp ulaşmadığını anlatır. Tedavi planının ilk belirleyicisidir.
-
Evre 0
İn situ hastalık
Anormal hücreler bulundukları kanalın dışına çıkmamıştır. Yayılma riski çok düşüktür ve tedaviye yanıt oldukça iyidir.
-
Evre I
Erken evre
Tümör küçüktür ve lenf bezlerine ya hiç yayılmamıştır ya da çok sınırlı tutulum vardır.
-
Evre II
Erken–orta evre
Tümör daha büyüktür ve/veya koltuk altı lenf bezlerinde sınırlı tutulum bulunur.
-
Evre III
Lokal ileri evre
Tümör göğüs duvarına veya cilde ulaşmış ya da lenf bezlerinde yaygın tutulum vardır. Genellikle önce ilaç tedavisi uygulanır.
-
Evre IV
Metastatik hastalık
Hastalık kemik, karaciğer, akciğer gibi uzak organlara yayılmıştır. Hedef, hastalığı uzun süre kontrol altında tutmak ve yaşam kalitesini korumaktır.
Biyolojik alt tipler
Patoloji raporunuzdaki hormon reseptörü (ER/PR) ve HER2 sonuçları, hangi tedavinin işe yarayacağını belirler. Alt tip, tedavinin yönünü evreden bile daha çok etkileyebilir.
-
HR+ / HER2−
Hormon reseptörü pozitif
En sık görülen alt tiptir. Tümör östrojen ve/veya progesterondan beslenir; bu yüzden hormon (endokrin) tedavisi tedavinin temelini oluşturur. Uygun hastalarda CDK4/6 inhibitörleri eklenir.
-
HER2+
HER2 pozitif
Hücre yüzeyinde HER2 proteini aşırı üretilir. HER2'yi hedefleyen akıllı ilaçlar bu alt tipin seyrini son yirmi yılda belirgin şekilde değiştirmiştir.
-
HER2-low
HER2 düşük
Klasik olarak HER2 negatif sayılan ama az miktarda HER2 taşıyan tümörler. Antikor-ilaç konjugatlarının (ADC) geliştirilmesiyle bu grup ayrı bir tedavi seçeneği kazanmıştır.
-
TNBC
Üçlü negatif
Hormon reseptörü ve HER2 negatiftir. Kemoterapiye duyarlıdır; PD-L1 pozitif hastalarda immünoterapi, BRCA mutasyonu taşıyanlarda PARP inhibitörleri devreye girer.
Alt tipinizi bilmek neden önemli?
Patoloji raporunuzdaki ER, PR ve HER2 satırları, tedavi planınızın hangi yönde ilerleyeceğini belirleyen en önemli bilgilerdir. Bu sonuçlar netleşmeden tedavi kararı vermek doğru değildir.
Aynı büyüklükteki iki tümör, biyolojik alt tipleri farklıysa bambaşka ilaçlarla tedavi edilir. Bu yüzden ikinci görüş alırken patoloji raporunuzun tamamını yanınızda bulundurmanız önemlidir.
Tedavi seçenekleri
Meme kanseri tedavisi genellikle birden fazla yöntemin birlikte kullanıldığı bir plandır. Sıralama hastalığın evresine ve alt tipine göre değişir: bazı hastalarda önce ameliyat yapılır, bazılarında ise tümörü küçültmek için önce ilaç tedavisi uygulanır.
Tedavi planı multidisipliner konseyde belirlenir. Tıbbi onkoloji, cerrahi, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji birlikte karar verir — bu, tek bir hekimin görüşünden daha güvenilir bir yöntemdir.
Sık Sorulan Sorular
Memede ele gelen her kitle kanser midir?
Hayır. Ele gelen kitlelerin büyük bölümü iyi huyludur — fibroadenom ve kistler en sık örneklerdir. Ancak iyi huylu ile kötü huylu ayrımı elle muayeneyle yapılamaz; mutlaka görüntüleme ve gerekirse biyopsi ile değerlendirilmelidir.
Ailemde meme kanseri yok, yine de risk altında mıyım?
Evet. Meme kanseri tanısı alan kadınların çoğunda ailede kanser öyküsü yoktur. Aile öyküsü riski artırır ama olmaması riski ortadan kaldırmaz; bu yüzden tarama önerileri tüm kadınlar için geçerlidir.
Mamografiye ne zaman başlamalıyım?
Ülkemizdeki ulusal tarama programı 40–69 yaş arası kadınlara iki yılda bir mamografi öneriyor. Ailesinde meme veya yumurtalık kanseri öyküsü olanlarda tarama daha erken yaşta ve farklı yöntemlerle başlayabilir; bu kararı hekiminizle birlikte vermelisiniz.
Kemoterapi her hastaya uygulanır mı?
Hayır. Özellikle erken evre hormon reseptörü pozitif hastalarda, gen ekspresyon testleri kemoterapiden fayda görecek hastaları ayırt etmeye yardımcı olur. Bazı hastalarda hormon tedavisi tek başına yeterli olabilir.
Tedavi sırasında çalışmaya devam edebilir miyim?
Birçok hasta tedavi boyunca çalışmayı sürdürebiliyor. Bu, uygulanan tedavinin türüne, yan etkilerin şiddetine ve işinizin niteliğine bağlıdır. Tedavi planı yapılırken bunu hekiminizle konuşmanız faydalı olur.
Erkeklerde meme kanseri görülür mü?
Evet, nadir olmakla birlikte görülür. Erkeklerde memede ele gelen sertlik veya meme başında değişiklik mutlaka değerlendirilmelidir; nadir olduğu için tanı sıklıkla gecikir.